Çalışma İskelesi Uygunluk Raporu (Formu)
Çalışma iskelesi uygunluk raporu deyince , hangi tür rapor isteniyor bunu bilmemiz önemli. Çalışma İskelesi Uygunluk Raporu bazı kaynaklarda Çalışma İskelesi Uygunluk Formu şeklinde de karşımıza çıkmaktadır.
- İskelenin Standartlara uygunluk Raporu mu?
- İskelenin Kurma ve Kullanma Uygunluk raporu mu?
- İskelenin Periyodik Kontrol Uygunluk raporu mu? bunu iyi ayırt etmek gerekir.
Bu yazımızda Çalışma İskelesinde Kurma ve Kullanma Çalışma İskelesi Uygunluk raporunu anlatmaya çalışacağım.
İlk Önce Yönetmelikler ne diyor ona bakalım.
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
Resmî Gazete Tarihi: 05.10.2013 Resmî Gazete Sayısı: 28786
Bu yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında hazırlanmış olup, cephe iskelelerinde çalışmaya ilişkin mevzuat ve standartlar, ilgili yönetmeliğin Ek4 – Bölüm 2 içerisinde İskeleler başlığı altında toplanmıştır.
EK-4– Bölüm 2
İskelelerde genel tedbirler; İskeleler aşağıda belirtilen durumlarda işveren tarafından görevlendirilen ehil bir kişi tarafından kontrole tabi tutularak, iskeleler ile ilgili özel tedbirlerde belirtilen hususları içeren kontrol raporu hazırlanır, rapor sonucunda sadece güvenli olduğu tespit edilen iskelelerde çalışma yapılır;
- Kullanılmaya başlamadan önce,
- Haftada en az bir kez,
- Üzerinde değişiklik yapıldığında,
- Belli bir süre kullanılmadığında,
- Sismik sarsıntı, kuvvetli rüzgârlar gibi olumsuz hava şartlarına veya denge ve sağlamlığını etkileyebilecek diğer koşullara maruz kaldığında kontrol edilerek Çalışma İskelesi Uygunluk Raporu düzenlenir.
Peki yönetmelikte bahsi geçen ehil kişi kimdir ?
İskelelerin kurulması, sökülmesi veya üzerinde önemli değişiklik yapılması, İnşaatlarda İnşaat Mühendisi, İnşaat Teknikeri veya Yüksek teknikerinin , Tersanelerde Gemi İnşaa Mühendisinin gözetimi altında yapılır. Ayrıca İskele hakkında uzmanlaşmış ve bu alanda Uluslar arası geçerliliği olan (Avrupa Birliği üye ülkeleri vb.) sertifikalara sahip olan kişilerde ehil kişi sayılmaktadır. Bu kişiler Çalışma İskelesi Uygunluk Raporu hazırlayabilirler. İskele Ustası Mesleki yeterlilik belgesi olan kişiler rapor hazırlamaya yetkili değillerdir. Kurulum sorumlusu olarak Çalışma İskelesi Uygunluk Raporuna eklenebilirler.
Çalışma İskelesi Uygunluk Raporu Hazırlanırken nelere dikkat etmeliyiz?
Şantiye yetkilisi TSE standartlarına uygun olmayan iskeleyi ise tedarik edemez. Bunu anlamak içinde imalatçıdan TSE standartlarına göre üretimini gösteren uygunluk belgesini talep eder. Kurulum – Kullanım kılavuzu Çalışma İskelesi Uygunluk Raporu ile beraber İskele dosyasında bulunmalıdır. İskele Dosyası hazırlama ile ilgili yazımızı da okuyabilirsiniz.
24 m ye kadar kurulan iskelelerde İmalatçı Kullanma- Kullanım Kılavuzuna göre Çalışma İskelesi Uygunluk Raporu hazırlanabilir. 24 m yi geçen iskelelerde ;
İnşaatlarda , İnşaat Mühendisleri veya İnşaat Teknikerleri , Tersanelerde Gemi İnşaa Mühendisi iskele kurma sökme planı hazırlar ve nezaret eder kontrollerini yaparlar , Çalışma İskelesi Uygunluk Raporunu hazırlarlar.
Çalışma iskelesi kurulumu sonrası kontrol sırasında aşağıdaki sorulara uygun yanıtlar verilmeli, kontrol yapacak kişi bu sorular doğrultusunda projeye özel çizelge veya form hazırlarsa kontrol sırasında evet/hayır veya tik atarak ilerlemesi daha hızlı olur. Bu sorular Çalışma İskelesi Uygunluk raporunun içinde de yer alabilir.
- İskele zeminindeki kot farkı, eğim vb. sebeplerden dolayı düz olmayan zeminler dikkate alınarak, düşeyliği ayarlanabilen taban plakalarının kullanılacağı yerler belirlenmiş mi ve sayıları yeterli mi?
- Taban plakalarının yükseklik ayarı yeterli kapasitede mi?
- Taban plakasının alanı yeterli mi? (En az 150 cm2)
- Plakada, bindirme uzunluğunun uygun olması için ayar mili üzerinde renklendirme vb. özellik var mı?
- Taban plakalarının standartlara uygun olduğundan emin misiniz? (TS EN 74, TS EN 12811,TS EN 12810)
- Taban plakasının yerleştireceğiniz zemin toprak mı? Toprak ise altlık kullanılmış mı?
- Taban plakasını yerleştirildiği zemin stabil mi?
- Altlıklar yükü aktarabilecek şekilde sağlam mı?
- Taban plakalarının altına ortalanacak şekilde yerleştirilmiş mi?
- Yeterli genişlik ve alana sahip mi? (Her bir dikme için bir tane kullanılıyorsa, asgari alan 1000 cm2 ve asgari genişlik 220 mm olarak alınabilir. Yumuşak zemin ve ağır iş iskelelerinde daha büyük altlıkların kullanılması gerekir.)
- Birden fazla dikme altı boyunca uzanan uzun altlıklar kullanıyorsanız, altlıklar uçtaki taban plakalarını tam olarak aşacak uzunlukta mı?
NOT: İskele zemininde taş, tuğla, tahta parçası vb. dayanımsız parçaların kullanılmasına izin verilmemelidir. Zemin koşullarının düzeltilmesi, altlık ve taban plakalarının yerleştirilmesinden sonra kurulum; kurma, kullanma ve sökme planındaki yöntem ve prosedürlere uygun olmalıdır.
- Ara yan koruma için kullanılabilen ara korkulukların takılması için, paslanmaya karşı korumalı dikmelerin üzerinde 50 cm’de bir bağlantı yeri (flanş, fincan vb.) mevcut mu?
- Dikmeleri yapıya mümkün olduğunca yakın olacak şekilde yerleştirilmiş mi?
- İskele platformu boşluk kalmayacak şekilde kapatılmış mı?
- Platform birimleri iskele sistemine sabitlenmiş mi?
- Platform birimleri enine ara bağlantıları yeterli miktarda aşacak şekilde yerleştirilmiş mi? ( En az 15 cm, en fazla 30 cm gibi)
- Platformda kullanılan malzemeler (metal veya ahşap kalas, kompozit kalas, güverte vb.) kusur ve bozulmalara karşı sağlam ve yeterli kapasitede mi?
- Üst üste binen platform birimlerinin yeterli bindirme uzunluğu olacak şekilde yerleştirilmesini sağlanmış mı? (En az 30 cm gibi)
- Platform kenarlarında malzeme düşmesine karşı önlem alınmış mı?
- Topuk levhası kullanacaksanız, yeterli yükseklikte olduğundan emin misiniz? (En az 15 cm)
- Metal, delik veya yarıklı topuk levhası kullanıyorsa, bu açıklıkların en büyük ölçüsünün 25 mm’yi geçmemesi sağlanmış mı?
- Topuk levhalarının kendiliğinden takılma özelliği varsa, bütün topuk levhalarının sisteme uygun şekilde takıldığını kontrol ettiniz mi?
- Topuk levhalarını kelepçe vb. aparatlarla sabitleyecekseniz, yeterli sayıda kelepçeniz var mı? Bütün topuk levhalarının sabitlendiğinden emin misiniz?
- Örgülü veya katı bariyerler kullanacaksanız, bunları sisteme yeterli şekilde sabitlenmiş mi?
- İskelenin takviye edilmesi için çapraz bağlantılar kullanılmış mı?
- İskelede kullanılması öngörülen çapraz modeline uygun şekilde çapraz bağlantılar yerleştirilmekte mi? (Zikzak model, cephe boyu uzanan model, paralel model vb.)
- Düşey düzlemde takviye için kullanılan boyuna ve enine çaprazların yerleştirilmesini üretici talimatlarını da dikkate alarak uygun aralıklarda mı yapılmış ?
- Yanal yönde bozulmaya karşı yatay düzlemde takviye kullanıldı mı?
- Çaprazlara hiçbir şekilde iskeleye erişim amacıyla tırmanılmadığı kontrol edilmekte mi?
- İskelenin yapıya sabitlenmesi için kullanılacak olan ilk bağlamanın (ankraj, pervaz vb.) iskele zemininden yeterli yükseklikte yapılmasına dikkat edilmiş mi? (4 metreyi geçmemesi veya iskele taban genişliğinin 4 katı mesafeyi aşmaması gibi)
- Çevre şartları, yükleme koşulları dikkate alınarak hazırlanan ankraj planı doğrultusunda, iskelenin sabitlenmesi için yeterli sayıda bağlama malzemesi var mı?
- Bağlamalar plana uygun noktalara, yatay ve düşey doğrultuda yeterli aralıklarda olacak şekilde yapılmış mı? ( İskelede çalışmaya başlamadan önce bağlantı noktaları kontrol edilmelidir.)
- Bağlama yapıldığı halde iskelede sallanma hareketi var mı? Varsa bağlamaları kontrol edip, iskelenin hareket etmesi engellenmelidir.
- Bağlama yapılacak noktaların dikme, enine ve boyuna ara bağlantı birleşim yerlerine mümkün olduğunca yakın olmasını sağlanmış mı?
NOT: İskelenin çökmesi, devrilmesi veya çalışma sırasında hareket etmesinin önlenmesi için takviye edilmesi ve yapıya sabitlenmesi önemlidir. Takviye amacıyla kullanılan çaprazların, iskele içi merdivenlere paralel olacak şekilde düzenlenmesiyle, erişim daha güvenli yapılabilir.
- İskele kısa kenarları (iskele eni) da dâhil olmak üzere bütün kenarları düşme riskine karşı yan koruma ile kapatılmış mı?
- Yan koruma elemanları arasında 47 cm’den daha fazla bir açıklık bulunmadığını kontrol ediniz.
- Korkuluk bağlantılarının sağlam şekilde yapıldığından emin misiniz? Mutlaka el ve göz ile kontrol ediniz. (Kamalar veya kilitler sıkışmamış olabilir.)
- Erişim için yapıdan iskeleye ya da başka türlü geçitler kullanıyorsanız, geçitlerin yeterli genişlikte olduğunu kontrol ettiniz mi? (en az 60 cm)
- Geçitlerde düşmeye karşı önlem alındı mı?
- Geçitleri kayma, sağa sola hareket etme vb. duruma karşı sabitlediniz mi?
- Taşınabilir merdiven kullanıyorsanız, merdiveni geçiş ve erişime uygun bir noktaya yerleştirdiniz mi?
- Merdiven uç kısmının erişilecek noktadan yeterli mesafede yükseklikte olmasını sağladınız mı? (en az 90 cm gibi)
- Taşınabilir merdivenler kusur ve bozulmalara karşı kullanılmadan önce incelendi mi?
- Merdivenler uygun açıda yerleştirildi mi? (4 dikey, 1 yatay doğrultuda olacak şekilde)
- Merdivenlerin kayma ihtimaline karşı sabitlenmesine dikkat edildi mi?
- Çalışanlar merdivenleri kullanırken 3 nokta temas kuralına dikkat ediyorlar mı? Bu konuda bilgilendirildiler mi?
- İskele içi entegre merdivenler kullanılacaksa, platforma geçiş kısımlarındaki açıklıklar güvenli geçiş için yeterli mi? (en az 0.45 m genişlik ve 0.60 m uzunluk)
- Merdivenden platforma geçilen ulaşım açıklıklarında çalışan veya malzeme düşmesine karşı sonradan takılabilen kapak, platforma entegre kapak vb. ile önlem alındı mı?
- Erişim için dikey merdiven kullanılacaksa, merdiven iskeleye geçişi güvenli hale getirecek yakın bir noktaya yerleştirilmiş midir?
- Dikey merdivende güvenlik kafesi olmasına dikkat edilmiş midir?
- Dikey merdivenin sabitlenmesinin yeterli olduğundan emin olunmuş mudur?
- Erişimde erişim kuleleri kullanılacaksa, bu kulelerin iskeleye yakın şekilde yerleştirilmesi sağlanmış mıdır?
- Kurulum sırasında yüksekten düşmeye, malzeme düşmesine vb. risklere karşı yeterli sayı ve ölçülerde temin edilen kişisel koruyucu donanımların tüm kurulum çalışanları tarafında kullanıldığını kontrol ettiniz mi?
- Çalışanlar tam vücut emniyet kemerlerini ve ilgili bağlantı aparatlarını aldıkları eğitim doğrultusunda uygun şekilde kullanıyor mu?
- Emniyet kemerleri önceden belirlenen güvenli noktalara (yaşam hattı vb.) takılıyor mu?
- Kişisel koruyucu donanımlarını (KKD) kullanmayanlara uyarı yapılıyor ve önceden belirlenen disiplin kuralları çerçevesinde yaptırım uygulanıyor mu?
- Kurulum boyunca KKD’lerde meydana gelebilecek kopma, yırtılma vb. hasarlara karşı yedek KKD kullanıma hazır mı?
- Kurulum sırasında aniden oluşabilecek fırtına, yağmur vb. durumlarda ara veriliyor ve daha sonra kuruluma devam etmeden önce mevcut bağlantı ve iskele elemanları kontrol ediliyor mu?
- İskele malzemelerin kaldırılıp, taşınması ve üst katlara iletilmesi sırasında, ağır kaldırma, biçimsiz pozisyonlarda malzeme alma ve verme gibi ergonomik olmayan çalışma yöntemleri mevcut mu?
- Çalışanların elle taşıma üzerine aldıkları eğitim doğrultusunda çalışmalarını yürüttükleri kontrol ediliyor ve gerektiğinde uyarı ve hatırlatmalar yapılıyor mu?
- Malzemelerin taşınması için alternatif yöntem ya da iş ekipmanı kullanımı gibi seçenekler göz önünde bulunduruldu mu?
- Yaya trafiğinin güvenliği için kapalı geçit yapılacaksa, aşağıdaki bazı hususlar da dikkate alınarak güvenli bir geçit yapılmış mıdır?
- Geçidin yeterli yükseklikte olması,
- Üstünün çarpmaya karşı sağlam şekilde, tamamen kapatılmış olması,
- Yeterli genişlikte olması,
- Araç trafiği yaya trafiğinde ayrılarak hem çalışanların hem de yayaların güvenliği sağlanmış mıdır?
- Yaya ve çalışan güvenliği için cisim tutma platformları kullanılacaksa, bunların yeterli sayıda bağlantı noktaları oluşturularak kelepçe vb. aparatlarla sağlam şekilde sabitlenmesi sağlanmış mıdır?
- İskelede kaplama yapılacaksa, kaplama açılmayacak ve ayrılmayacak şekilde iskele sistemine sabitlenmiş midir?
- Kaplama sonrası çalışma alanının aydınlığı kontrol edilmiş midir? Aydınlık yetersiz ise yapay aydınlatma vb. yöntemlerle çalışanların sağlığı korunmuş mudur?
- İskele yakınında enerjisi kesilmemiş hat varsa, kurulum sırasında malzemeler taşınırken, uzun malzemelerin bu hatta temas etmemesine dikkat edilmiş midir?
- Elektrik hattın yakınında yapılan çalışmalar gözlem altında yapılmakta mıdır?
- Elektrik hattı, ana pano yakınında olma gibi sebeplerden dolayı iskele topraklanacaksa, topraklama uygun malzemelerle yapılmış mıdır? (topraklama levhası ve çubuğu gibi)
- Topraklamada kullanılan bakır tel uygun mudur? (kesit alanı vb.)
- Topraklama işi yetkili elektrikçi tarafından yapıldı mı?
- Cephe yüzeyi vb. sebeplerden dolayı bağımsız olarak kurulmakta olan ayrı iskele sistemlerinin her biri topraklandı mı?
- Topraklama hattı kurulurken, hatta zarar verebilecek çevresel etkiler dikkate alınmış ve hat güvenli olacak şekilde yerleştirilmiş midir?
diye bakılmalıdır. Tüm bu sorulara uygun cevaplar verildikten sonra Kurulum ekibi yetkilisiyle beraber , Aşağıdaki forma benzer Çalışma İskele Kontrol Raporu veya formu hazırlanarak karşılıklı imzalanır ve İskele dosyasına eklenir.
Bu yazımdaki hususlar tavsiye niteliğindedir. Çalışma ve Sosyal güvenlik bakanlığının hazırlamış olduğu Güvenli İskele Projesi kapsamındaki dokumalardan ve Yönetmeliklerden derlenmiştir.
Kaynaklar ;
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Yönetmeliği https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18928&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Son Yazılar :